Giáo sư Hồ Ngọc Đại – phần 1

Nếu như mở một cuộc bình chọn về những bộ não khoa học nào đó cần phải được nâng niu, bảo tồn, gìn giữ, để rồi có thể bây giờ, có thể ngày mai, có thể 20 năm sau, có thể 50 năm sau, chúng ta vẫn còn có một nơi để khám phá, để tận hưởng, để học hỏi,
Thì cá nhân tôi sẽ chọn bộ não của ông Hồ Ngọc Đại, người mà cách đây khoảng 2,3 năm gì đó đã trở thành trò chế diễu cười nhạo của không ít cư dân mạng, người gắn liền với những bức xúc, ồn ào trong câu chuyện về cải cách giáo dục, hay chính xác hơn là công nghệ giáo dục, và tiêu điểm là bộ sách Tiếng Việt 1 đầy thú vị.
Ngày đó, khi nhìn những vị phụ huynh quay lại các clip học “tròn, vuông, tam giác” rồi tung lên mạng với tuyên bố cho con mình nghỉ học, nhìn những anh chị tân tiến phổ nhạc các bài hát theo kiểu “tròn tròn tròn vuông tròn, tròn tròn tròn vuông vuông” để diễu nhại ông ấy, tôi thấy họ đáng thương hơn là đáng trách. Thương họ vì đâu đó họ vẫn đang thể hiện tình thương của con mình thông qua việc bức xúc với một mô hình giáo dục mới, thương họ vì dù sao họ cũng đang hồn nhiên thể hiện sự yếu ớt của một người lớn, người làm cha làm mẹ, nhưng thiếu hiểu biết và đầy hiếu thắng ngắn hạn.
***
Tôi không có điều kiện tiếp cận sâu với những tư duy của ông Hồ Ngọc Đại, hay thậm chí có thể nói là thiếu khả năng cũng được, vì nghề kiếm cơm của tôi là nghề khác, vì thời điểm đó các con của tôi cũng không rơi vào độ tuổi “lớp 1” như bao nhiêu người khác để mà phải chong đèn lên đọc, nghiên cứu, dù là cơ bản các ý tưởng của ông ấy. Nhưng tôi có một niềm tin tuyệt đối rằng không thể nào có chuyện một người từng được khen là có thể đọc ngược cả triết học Mác, một người là tiến sĩ khoa học đầu tiên của VN từ những năm 70, một vị giáo sư dành cả đời nghiên cứu giáo dục rồi cuối cùng chỉ xin được …dạy lớp 1,
Lại có thể để cho thiên hạ bắt đến hơn 300 lỗi trong cuốn sách tâm huyết của cả cuộc đời ông ấy?!
Theo dõi ông Đại trả lời phỏng vấn trên truyền hình, khi người dẫn chương trình đưa trang đầu của cuốn sách Tiếng Việt 1 với những hình vẽ tròn vuông tam giác gây tranh cãi, ông ấy đã cầm cuốn sách và nói rằng, để ra được những ý tưởng cho cái trang sách đầu tiên, dành cho các cháu học sinh lớp 1, ông ấy đã mất đến 50 năm.
Câu trả lời này làm tôi thực sự bị tò mò và chấn động và xúc động, để rồi dù có thể ít ỏi, dù có thể chưa được thấu đáo, nhưng tôi đã cố gắng đọc một cách nghiêm túc hơn, nghe một cách kỹ càng hơn, thậm chí chăm chỉ nghe hết tất cả những lời phản biện có đủ từ hòa nhã đến gay gắt dành cho ông Hồ Ngọc Đại,
Và càng đọc, càng nghe, càng quan sát thêm ở đám trẻ con mầm non đang chập chững vào lớp 1, tôi càng thấy rằng hình như mình đang củng cố hơn trong việc chuyển đổi một góc nhìn, là góc nhìn trân trọng và cảm phục, với những gì ông ấy đã nhìn, đã và đang ấp ủ, thậm chí phải kiên cường gánh chịu.
***
Không có cái gì dễ bằng giáo dục và cũng không có cái gì khó hơn giáo dục. Trước Cách mạng tháng Tám, chúng ta có đến 95% tỷ lệ người dân bị mù chữ, họ không được đi học, thậm chí không cần đi học, nhưng lịch sử vẫn đi qua hàng ngàn năm, xã hội vẫn tồn tại, cha ông ta thậm chí bình thản đến mức còn cho rằng học hay cũng không bằng cày giỏi.
Nên cái sự học bảo không quan trọng là thế, đời người sinh ra rồi ai cũng lớn lên cả, đi hết vòng đời rồi lại cùng nhau chấm hết. Quốc gia dân tộc gì cũng thế, dù có loạn lạc binh đao thì ngày mai mặt trời vẫn lên, người nông dân vẫn ra đồng, đêm đêm đèn dầu vẫn le lói, cụ ông răng vẩu vẫn xoa chân xoa chân ngồi chõng tre thò tay vào váy cụ bà chấm tí nước mắm lật sách thánh hiền ra vẻ ta đây làm gương cho con cháu.