Giáo sư Hồ Ngọc Đại – phần 3

Giờ ta viết cụ thể một chút về tư duy dạy tiếng Việt của ông Đại, thứ mà rất nhiều anh chị trên mạng đã phê phán hay thậm chí diễu nhại ông ấy.
Tất nhiên tôi không phải là nhà nghiên cứu nên tôi không thể đi sâu được vào tận cùng tư tưởng hay kỹ càng chi tiết của ông già kỹ tính, nói ông ấy kỹ tính chứ không nói khó tính vì một người dạy được trẻ lớp 1 thì chắc chắn không thể khó tính, và thành công được thì cũng chắc chắn phải kỹ tính.
Tôi sẽ đứng ở góc độ một phụ huynh, một khách hàng của Hồ Ngọc Đại, tôi có tư duy của tôi, có nhu cầu của tôi, và tôi có quyền lựa chọn đơn hàng cho con tôi. Và vì thế tôi sẽ quan tâm ở mấy gạch đầu dòng,
Một là, ông ấy đặt con tôi ở đâu trong mắt ông ấy.
Hai là, ông ấy dạy cái gì cho con tôi, và sẽ dạy theo phương pháp nào.
Bà là, ông ấy để lại được nền tảng gì cho con của tôi.
Thế thôi, nếu siêu thị mang nhãn Hồ Ngọc Đại không làm sáng tỏ được ba gạch đầu dòng trên, thì tôi sẽ dắt con tôi đi ra chợ khác, có thể là cái chợ cóc nào đó của mấy ông Bộ GD đáng kính cũng được. Còn thì ông cao siêu gì cũng kệ ông, tư duy như thế cho sòng phẳng.
***
Và thật đáng trân trọng, khi qua tìm hiểu, qua đọc hiểu, qua hỏi han, ta thấy rằng, Hồ Ngọc Đại coi những đứa bé lớp 1 là quan trọng, nó quan trọng đến nỗi ông ấy bỏ cả bao nhiêu thứ đao to búa lớn để về dạy lớp 1, ông ấy nói rằng lớp 1 thậm chí còn quan trọng hơn cả năm 1 đại học, thậm chí với trẻ từ 1-12 tuổi thì tuổi đó được đánh giá là thời điểm vàng để xây dựng nền móng con người nói chung chứ không chỉ ngôn ngữ nói riêng,
Ông ấy lấy sự hồn nhiên của đứa bé làm phương pháp, bằng mọi giá phải giữ cho được sự tự nhiên, sự hồn nhiên, chống mọi thứ làm chín chắn hóa, già hóa trẻ nhỏ, quan điểm này giống tôi, rất thú vị là thế.
Ông ấy lấy sáng tạo làm mục đích, trẻ con từ cái hồn nhiên đó chúng phải được sáng tạo cái mới của chúng, sáng tạo ra cái gì cũng kệ chúng vì đó là thế giới của chúng. Chúng ta chỉ tay lên bầu trời và gọi đó là bầu trời, nhưng trẻ con nó thích gọi cái mảng xanh xanh ngút ngàn trong mắt nó là kẹo mút chẳng hạn, cũng không sao cả.
Tại sao người lớn sáng tạo được mà trẻ con không sáng tạo được, trong khi hồn nhiên về bản chất là sáng tạo?
Và ông ấy khéo léo nắn dần dần, đưa cái sáng tạo đó về dần cái quen thuộc mà người lớn đã đặt ra. Nghĩa là khi đó, đứa bé nó nắm được bản chất vấn đề, và cái nó chấp nhận với chúng ta thì chính chúng nó cũng hiểu rằng, đó chỉ là một giải pháp!
Ông ấy lấy quy tắc, quy luật, làm hành lang cho phương pháp. Ví dụ như bây giờ vẫn có đầy rẫy các chị thủ khoa Văn của ĐHSP ra trường làm bán hàng online nhưng viết vẫn sai chính tả, các anh báo chí hay KOLs thì miễn bàn, vì ngày xưa chúng ta học theo thói quen, theo bắt chước, theo thông lệ, thì giờ có luật. Từ sáng tạo tự do, nhưng lại có luật lệ rào chắn, đứa bé hiểu được tận gốc vấn đề và sẽ không mù mờ trước chính tả.
Ông ấy lấy cái tiếng nói làm trung tâm, tiếng nói tức là thứ khi ta đẻ ra ta khóc oe oe, rồi ta nói bà, ta nói mẹ, đó là Tiếng Việt, đó là âm thanh, người không biết chữ cũng biết nói, người cao siêu giỏi giang khi mở mồm ra cũng nói một thứ tiếng nói như người xích lô đóng gạch.
Vì ông ấy quan niệm trẻ con khi vào lớp 1 là một trang giấy đang trắng tinh, thì ông muốn trước khi học chữ, chúng phải học nói và học nghe đã, phải biết phân biệt được âm thanh, tách được âm thanh, hiểu được âm to âm nhỏ âm vừa, hiểu được thế nào là nói nhưng chỉ nói trong bụng, nghĩa là suy nghĩ.
Chứ các anh nghĩ các con không cần học nói từ nhà trường mà chỉ cần học chữ thôi hả?
Ông ấy quan niệm cái âm thanh là cái gốc, là thứ bất biến, và cái chữ viết chỉ đơn giản là cái công cụ để thể hiện âm thanh đó, gọi là vật thay thế. Chúng ta mở mồm ra gào lên tiếng A, chúng ta viết ra quy ước cái tiếng A đó là chữ A như thường thấy, và mấy cái tròn vuông tròn vuông như ta thấy, chính là bài học đầu tiên ông ấy dạy về âm thanh, chứ có phải dạy chữ đâu. Ông ấy cho trẻ tiếp cận từ nguyên thủy cơ mà?
Ví dụ khi chúng ta dạy cho trẻ câu nói “Chú MD đẹp giai nhất làng phây-búc”, thì bọn trẻ khi nghe sẽ được quyền nghe như vịt nghe sấm chứ không cần hiểu. Chúng không cần biết đẹp giai là gì, không cần biết MD là thằng đéo nào cả, chúng chỉ cần nghe được rằng câu nói đó có 9 tiếng như nhau, thế là đủ cái đã.
Rồi ví dụ chúng cầm 9 cái kẹo mút, mỗi lần đọc lên 1 âm thì sẽ xếp 1 cây kẹo trước mặt, cô giáo có thể giả vờ đá tí gió, thêm tí ngân nga à ê, nhưng nếu chúng chăm chú phát hiện được đúng 9 tiếng, đặt đúng 9 cái kẹo, thì chúng thành công.
Hết buổi học, chúng hốt đống kẹo đó bỏ vào cặp, về nhà và quên đi cũng được. Hôm sau đến lớp, chúng lại được yêu cầu xếp 9 cái kẹo đó với câu nói đó và tự đọc, một hình thức tự bày biện lại tư duy của mình hôm qua.
9 cái kẹo như nhau đó, chính là vuông tròn tròn vuông mà chúng ta đã thấy, đó là bài 1 về nghe và phát âm và tách âm thanh, các con giời lưu ý như vậy.
***
Khi nghe được rồi, khi tách âm được rồi, chúng lại được yêu cầu sáng tạo tự thay cái kẹo bằng cái khác, ví dụ với âm “O”, chúng có thể lấy cái bút để coi là là âm O, lấy cục tẩy là âm O, lấy cái vòng tay là âm O, tóm lại chúng thích lấy cái đéo gì cũng được miễn là chúng thích và cãi nhau chí chóe.
Người lớn khi đó sẽ xuất hiện, ông ấy sẽ nói rằng cái tiếng các con nói ra mới là quan trọng, còn cái bút hay cục tẩy hay cái vòng tròn, người ta gọi là cái chữ, là cái để thể hiện ra cụ thể cái tiếng nói đó, nên các con thích quy ước là cái gì cũng được. Nhưng vì ông bố vẩu vẩu dzái khô ở nhà của con, ông nội râu dzài oánh dzắm thối nhất làng ở nhà của con, đã quy ước âm O đấy là tròn tròn như cái vòng, thì ta lấy cái vòng tròn để biểu thị cho âm O nhế.
Bọn trẻ được chơi, và được nhẹ nhàng trong tiếp nhận, được sáng tạo và được thay đổi mà không nặng nề trong mai sau, đó là kiểu cách và tư duy của Hồ Ngọc Đại.
Khi chúng đồng thuận, thì chúng phải tập vẽ cho ra được cái vòng tròn, đã vẽ thì phải có tọa độ bắt đầu và kết thúc, thằng tay trái vẽ kiểu gì, tay phải ra sao, chỗ nào phải nắn đậm, chỗ nào phải thanh mảnh,
Cái đó gọi là cái tập viết.
Chúng viết từ sự tư duy như thế, chứ không phải là thứ tập viết từ sự áp đặt của người lớn như bấy lâu nay, O là phải thế này, thế này gọi là O, mày chỉ cần làm thế là con ngoan trò giỏi.
***
Tôi hiểu phiên phiến thế trên góc nhìn của một phụ huynh tốt nghiệp bằng trung bình đại học, viết ra cái này rất khó vì tôi không phải là một nhà giáo dục và vì tôi đang viết trên fb, nó không thể thể hiện hết được, ở đây có rất nhiều người có thể viết thêm, làm rõ thêm, và sửa thêm cho tôi.
Thậm chí chưởi lật thớt tôi lên cũng được, quan trọng gì đâu hehe.